گرانی کاغذ، قاچاق کتاب، رقابت نابرابر ناشران دولتی و خصوصی، بیثباتی
در حالی که صنعت نشر ایران با چالشهای جدی مانند گرانی کاغذ، قاچاق کتاب، رقابت نابرابر ناشران دولتی و خصوصی، بیثباتی اقتصادی و ضعف زیرساختهای دیجیتال دست و پنجه نرم میکند، جهان شاهد یک رنسانس واقعی در کتابفروشیهای فیزیکی است. این تضاد جالب، آینده کتاب و کتابخوانی را در دو سوی جهان به تصویر میکشد.
چالشهای نشر در ایران: سایه سنگین هزینهها و مشکلات ساختاری
سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵ میلادی) برای ناشران ایرانی سال سختی بود. بحران گرانی کاغذ که از سالهای قبل ادامه داشت، در ۱۴۰۴ شدت گرفت و قیمت کتابهای درسی را تا ۶۰ درصد افزایش داد. کارشناسان از ضعف تولید داخلی کاغذ با کیفیت، واردات پرهزینه و مشکلات ارزی به عنوان عوامل اصلی نام میبرند.
علاوه بر این، قاچاق کتاب، تعدد ناشران غیرفعال و رقابت نابرابر میان بخش دولتی و خصوصی، اقتصاد نشر را شکننده کرده است. با وجود رشد ۲۷ درصدی آثار ارسالی به جایزه جلال آلاحمد، بسیاری از ناشران هشدار میدهند که بدون حمایتهای جدی مانند گسترش زیرساختهای دیجیتال و کنترل قاچاق، صنعت نشر ممکن است با ورشکستگی بیشتری مواجه شود.
در این میان، فناوریهایی مانند هوش مصنوعی فرصتهایی ایجاد کرده، اما غفلت از آن میتواند چالشها را عمیقتر کند.
موج جهانی بازگشت کتابفروشیها: بیش از ۴۰۰ افتتاح جدید در ۲۰۲۵ و برنامه ۶۰ شعبه برای ۲۰۲۶
در مقابل، در ایالات متحده و اروپا، کتابفروشیهای مستقل و زنجیرهای در حال تجربه یک رستاخیز واقعی هستند. طبق گزارش انجمن کتابفروشان آمریکا (ABA)، تنها در سال ۲۰۲۵ بیش از ۴۲۲ کتابفروشی مستقل جدید افتتاح شد – رشدی ۷۰ درصدی نسبت به پنج سال پیش.
عوامل این موج شامل تأثیر BookTok در تیکتاک، بازگشت مردم به فضاهای فیزیکی پس از پاندمی، و تمرکز بر تجربه محلی (مانند رویدادهای نویسنده، کافه و curation شخصیسازیشده) است.
غول زنجیرهای بارنز اند نوبل هم که سالها در حال کاهش شعبه بود، حالا در مسیر گسترش است: پس از افتتاح بیش از ۶۰ شعبه در ۲۰۲۵، این شرکت اعلام کرده در سال ۲۰۲۶ حدود ۶۰ شعبه جدید افتتاح خواهد کرد – در ایالتهایی مانند کالیفرنیا، تگزاس، فلوریدا، ایلینوی و حتی واشنگتن دیسی.
این گسترش نه تنها به بازارهای جدید، بلکه بازگشت به مناطقی است که قبلاً ترک کرده بودند. فروش آنلاین کتابفروشیهای مستقل هم رکورد زده و بیش از ۷۷ درصد رشد داشته.
کتاب فیزیکی زنده است: پناهگاه فرهنگی در عصر دیجیتال
این ترند جهانی نشان میدهد که کتاب فیزیکی و کتابفروشی همچنان جذابیت خود را حفظ کردهاند. مردم به دنبال فضایی برای فرار از دیجیتال و تجربه واقعی کتابخوانی هستند. در ایران هم، اگر چالشها مدیریت شوند، میتوان به طرحهایی مانند یارانه کاغذ یا حمایت از کتابفروشیهای محلی امیدوار بود.
( این مطلب رپورتاژ بوده و سایت سینما دوست در تالیف و تنظیم آن نقشی نداشته است و تایید کننده آن نمی باشد . )